کتاب اثبات و دلیل اثبات جلد اول قواعد عمومی اثبات ،اقرار و سند, ناصر کاتوزیان, میزان
ادله اثبات دعوی، در نظام دادرسی حقوقی همواره از جایگاه ویژهای برخوردار بوده است؛ زیرا رسیدگی به دعاوی و تعیین تکلیف نسبت به آنها، مبتنی بر ادلهای است که متداعیین ارائه مینمایند. کتاب اثبات و دلیل اثبات، که در دو جلد نگارش یافته است، در جلد اول، ابتدا با نگاهی موشکافانه به بیان قواعد عمومی اثبات اهتمام ورزیده شده و سپس به توضیح و تبیین ادلهی اقرار و سند (اعم از رسمی و عادی) پرداخته میشود. استاد در بخش اول کتاب، مبانی اثبات و دلیل اثبات از جمله شیوههای اثبات، مفهوم دلیل و اقسام آن، اصل بیطرفی دادرس و منع او از تحصیل دلیل، اعتبار علم قاضی، تحمل بار اثبات دلیل، تعارض برخی ادله با یکدیگر و سایر مطالب مرتبط را به طور مبسوط بیان نموده؛ و در بخش دوم نیز به بررسی دلایل اقرار و سند پرداخته است. سبک نگارش کتاب، بهگونهای است که مطالب با نظم خاص و با جزئیات کامل تحریر شده و اغلب ابهامات قانونی به صورت مستند و مستدل تبیین میگردد. استاد با ارائه نظریات و اندیشههای حقوقی خاص خود، خیلی از گرههای قانونی را گشوده و به حل بسیاری از مسائل غامض و پیچیده کمک نموده است. همچنین، اشاره به دیدگاههای فقها و حقوقدانان برجسته و نیز استناد به منابع لاتین، اثر حاضر را در رده کتب علمی - پژوهشی قرار داده است.
از ویژگیهای این کتاب میتوان به موارد زیر اشاره کرد: - تبیین کامل مباحث قواعد عمومی اثبات و ادله اثبات دعوی؛ - ارائه مطالب هم به صورت علمی و هم کاربردی؛ - منبع مناسب برای استفاده محقّقان، دانشجویان، وکلا و دادرسان؛ - تبیین و تشریح بسیاری از ابهامات قانونی و مسائلی که از دید قانونگذار مکتوم و مسکوت مانده است؛ - استفاده از شیوه پرسش و پاسخ، جهت آموزش مؤثرتر مطالب دشوار؛ - ارائه نظریات و اندیشههای حقوقی کارآمد؛ - اشاره به دیدگاههای فقهای مشهور و حقوقدانان با ذکر منبع به تناسب موضوعات؛ - استناد به منابع لاتین و ذکر نظریات حقوقدانان نظامهای حقوقی پیشرفته دنیا؛ - بیان قوانین خاص، آرای وحدت رویه قضایی و نظریههای مشورتی به فراخور مطالب؛ - ذکر نمونه آرای دادگاهها و تحلیل آنها؛ - شمارهبندی سرفصل مطالب، جهت سهولت در ارجاع.
فصل نخست ـ قواعد عمومي اثبات
مبحث اول: مفهوم و قلمرو دليل
گفتار نخست: مفهوم دليل
گفتار دوم: شيوههاي اثبات و اقسام دليل
گفتار سوم: موضوع دليل (اثبات)
مبحث دوم: اداره و ارزيابي دليل
گفتار نخست: اداره دليل در دعوا
گفتار دوم: اقناع دادرس خارج از دعوا؛ اعتبار علم قاضی