جغرافیای تاریخی سرزمینهای اسلامی، نوشتهٔ دکتر علی خزائلی، به بررسی تحولات سرزمینهای تحت حاکمیت اسلام از آغاز تا دورههای متأخر میپردازد. این کتاب با نگاهی تحلیلی، گسترش قلمرو اسلامی از شبهجزیره عربستان به مناطق مختلف مانند ایران، بینالنهرین، شمال آفریقا، اندلس و شام را بررسی کرده و تأثیر عوامل جغرافیایی، سیاسی و فرهنگی را در شکلگیری تمدن اسلامی تحلیل میکند. همچنین، به نقش شهرهای مهم مانند بغداد، دمشق، قاهره و قرطبه در توسعهٔ علمی و اقتصادی جهان اسلام اشاره دارد و نشان میدهد که چگونه جغرافیا در تکوین تاریخ و فرهنگ مسلمانان تأثیرگذار بوده است.
گر چه از لحاظ ریشه شناسی نظرات و عقاید مختلفی در باره واژه ایران بین زبان شناسان وجود دارد، لیکن جمع کثیری بر این باورند که ایرانویچ سرزمین آرمانی و مسکن اولیه آریایی ها بوده که پس از مهاجرت به موطن بعدی آنها اطلاق گردیده است. سرزمین ایران در جنوب غربی قاره آسیا واقع شده و نجد وسیعی است که در فرورفتگی خلیج فارس و دریای خزر در جنوب و شمالی آن قرار گرفته است. شواهد باستان شناسی نشان می دهد که از هزاره پنجم پیش از میلاد حیات مانی در نجا ایران وجود داشته است. پیش از مهاجرت آریایی با وقایع نامه های بین النهرینی از طوایف مختلفی چون تاپور ها، آمارد ها. کاسی ها. گوتی ها. لولوبی ها و عیلامی ها در این سرزمین باد کرده اند. از این میان فقط عیلامیان در نواحی جنوب و جنوب غربی ایران موفق به تاسی دولتی پایدار و قدرتی فراگیر شده بودند….
